آرزوهاى دراز! 

« آرزوهاى دور و دراز » و به تعبير ديگر « طول امل » از مهمترين رذايل اخلاقى است كه انسان را به  

انواع گناهان آلوده مى‏كند، از خدا دور مى‏سازد، به شيطان نزديك مى‏كند و گرفتار عواقب خطرناكى مى‏سازد.  

البته اصل «آرزو و اميد» نه تنها مذموم و نكوهيده نيست، بلكه نقش بسيار مهمى در حركت چرخهاى زندگى  

و پيشرفت در جنبه‏هاى مادى و معنوى بشر دارد.  

اگر اميد و آرزو در دل «مادر» نباشد هرگز فرزندش را شير نمى‏دهد و انواع زحمتها و ناراحتىها را براى  

پرورش او تحمل نمى‏نمايد، همان گونه كه در حديث معروف نبوى آمده است: «الامل رحمة لاُمتى و لولا  

الامل ما رضعت والدة ولدها و لا غرس غارس شجرها!؛ اميد و آرزو، رحمت‏ براى امت من است و اگر اميد  

و آرزو نبود هيچ مادرى فرزندش را شير نمى‏داد و هيچ باغبانى نهالى نمى‏كاشت». ¹ 

كسى كه يقين كند مثلا امروز روز آخر زندگى اوست‏يا در آينده بسيار نزديكى از دنيا مى‏رود، دست از همه  

كار مى‏شويد و در واقع موتور زندگى او خاموش مى‏شود و چرخهاى آن از كار مى‏افتد و شايد يكى از دلايل  

مخفى بودن پايان عمر هر كس همين باشد كه چراغ پر فروغ اميد و آرزو در دلش خاموش نشود و به  

تلاشهاى زندگى ادامه دهد.  

آرزو و اميد نه تنها مذموم و نكوهيده نيست، بلكه نقش بسيار مهمى در حركت چرخهاى زندگى و پيشرفت در  

جنبه‏هاى مادى و معنوى بشر دارد  

همان گونه كه در حديثى از حضرت مسيح عليه‌السلام  مى‏خوانيم: «در جايى نشسته بود و پيرمردى را  

مشاهده كرد كه با كمك بيل به شكافتن زمين مشغول است (و تلاش گرم و مستمرى براى كار كشاوزى دارد)  

حضرت مسيح عليه‌السلام  به پيشگاه خدا عرضه داشت: «خداوندا اميد و آرزو را از او برگير!» ناگهان  

پيرمرد بيل را به كنارى انداخت و روى زمين دراز كشيد و خوابيد، كمى بعد حضرت مسيح عليه‌السلام   

عرضه داشت: «بارالها! اميد و آرزو را به او بازگردان!» ناگهان  

مشاهده كرد كه پيرمرد برخاست و دوباره مشغول فعاليت و كار شد! حضرت مسيح عليه‌السلام  از او سؤال

كرد كه من دو حال مختلف از تو ديدم، يك بار بيل را به كنار افكندى و روى زمين خوابيدى، بار ديگر ناگهان

برخاستى و مشغول كار شدى! چرا؟ 

پيرمرد گفت: « اول فكر كردم من پير و ناتوانم و آفتاب لب بامم، امروز بميرم يا فردا خدا مى‏داند، چرا اين

همه به خود زحمت دهم و اين همه تلاش كنم؟ بيل را به كنار انداختم و بر زمين خوابيدم!  

ولى چيزى نگذشت كه اين فكر به خاطرم آمد كه از كجا معلوم من سالهاى زيادى زنده نمانم؟ افرادى مثل من  

بودند و سالها عمر كردند، انسان تا زنده است زندگى آبرومند مى‏خواهد و بايد براى خود و خانواده‏اش تلاش

كند، برخاستم و بيل را گرفتم و مشغول كار شدم». ² 

به همين دليل براى ايجاد تحرك بيشتر در گروه‏هاى مختلف اجتماعى بايد اميد به آينده را در دل آنها زنده نگه  

داشت.  

ولى همين اميد و آرزو كه رمز حركت و تلاش انسانهاست و مانند قطرات حياتبخش باران، سرزمين دل  

انسان را زنده نگه مى‏دارد، اگر از حد بگذرد به صورت سيلابى ويرانگر در مى‏آيد و همه چيز را با خود  

مى‏برد و سرانجام انسان را غرق دنياپرستى و ظلم و جنايت و گناه مى‏كند.  

شديدترين چيزى كه از آن بر شما مى‏ترسم دو خصلت است: پيروى از هوا و هوس و آرزوى طول و دراز 

به همين دليل پيامبر اكرم صلي‌الله‌عليه‌و‌آله  «طول امل» را يكى از دو دشمن بسيار خطرناك براى انسانها  

شمرده و فرموده است: «خصلتان اتباع الهوى و طول الامل، فاما اتباع الهوى فانه يعدل عن الحق، اما طول  

الامل فانه يحبب الدنيا؛ شديدترين چيزى كه از آن بر شما مى‏ترسم دو خصلت است: پيروى از هوا و آرزوى  

طول و دراز؛ زيرا هواپرستى شما را از حق بازمى‏دارد و اما آرزوى دور و دراز شما را حريص بر دنيا  

مى‏كند». ³ 

شبيه همين معنى با كمى تفاوت در نهج البلاغه از اميرمؤمنان على عليه‌السلام  آمده است. ⁴ 

با اين اشاره، سراغ آيات قرآن مي‌رويم و نتيجه «آرزوهاي دراز» را در سرنوشت اقوام پيشين و انسانها به  

طور كلى مورد بررسى قرار مى‏دهيم:  

1- و به خاطر بياوريد كه خداوند شما را جانشينان قوم «عاد"قرار داد و در زمين مستقر ساخت كه در  

دشتهايش، قصرها براى خود بنا مى‏كنيد و در كوهها براى خود خانه‏ها مى‏تراشيد! بنابراين نعمت‏هاى خدا را  

متذكر شويد و در زمين به فساد نكوشيد. ⁵

2- آيا شما بر هر مكان مرتفعى نشانه‏اى از روى هوا و هوس مى‏سازيد؟! - و قصرها و قلعه‏هاى زيبا و  

محكم بنا مى‏كنيد، شايد در دنيا جاودانه بمانيد؟! 6 

3- (منافقان) آنها را صدا مى‏زنند «مگر ما با شما نبوديم؟! مى‏گويند «آرى ولى شما خود را به هلاكت  

افكنديد و انتظار(مرگ پيامبر را) كشيديد و(در همه چيز) شك و ترديد داشتيد و آرزوهاى دور و دراز شما را  

فريب داد تا فرمان خدا فرارسيد و شيطان فريبكار(نيز) شما را در برابر (فرمان) خداوند فريب داد! ⁷ 

براى ايجاد تحرك بيشتر در گروه‏هاى مختلف اجتماعى بايد اميد به آينده را در دل آنها زنده نگه داشت 

4- آيا وقت آن نرسيده است كه دلهاى مؤمنان در برابر ذكر خدا و آنچه از حق نازل كرده است‏ خاشع گردد؟!  

و مانند كسانى نباشند كه در گذشته به آنها كتاب آسمانى داده شد، سپس زمانى طولانى بر آنها گذشت و  

قلب‏هايشان قساوت پيدا كرد و بسيارى از آنها گنهكارند! ⁸ 

5- بگذار آنها بخورند و بهره گيرند و آرزوها آنان را غافل سازد ولى به زودى خواهند فهميد! ⁹ 

6- آيا آنچه انسان تمنا دارد به آن مى‏رسد؟! - در حالى كه آخرت و دنيا از آن خداست! ¹⁰ 

7- واى بر هر عيب جوى مسخره كننده‏اى! - همان كس كه مال فراوانى جمع آورى و شماره كرده(بى آنكه  

مشروع و نامشروع آن را حساب كند)! - او گمان مى‏كند كه اموالش او را جاودانه مى‏سازد! ¹¹ 

8- كسانى كه بعد از روشن شدن هدايت براى آنها، پشت به حق كردند، شيطان اعمال زشتشان را در  

نظرشان زينت داده و آنان را با آرزوهاى طولانى فريفته است! ¹²

^{منبع :تبیان}